چکیده :
در یک تعریف ساده ، تجارت الکترونیکی را می توان انجام هرگونه امور تجاری و بازرگانی به صورت online و از طریق شبکه جهانی اینترنت بیان کرد . این تکنیک در سال های اخیر در بستر inntement رشد فزاینده ای داشته است . این امر می تواند شامل خرید و فروش عمده یا خرده کالاهایی فیزیکی و غیر فیزیکی (نظیر اتومبیل و یا نرم افزارهای کامپیوتری) ، ارائه سرویسهای مختلف به مشتریان (نظیر مشاوره های پزشکی یا حقوقی) و دیگر موارد تجاری (هم چون تبادل کالا به کالاو راه اندازی مناقضات و مزایدات) باشند.
هدف از به کارگیری تجارت الکترونیک :
گسترش روش های قدیمی تجارت نیست ، بلکه ارائه روش جدید در انجام امور بازرگانی محسوب می شود . به واسطه این روش جدید جوانان قادرند که محصولات و خدمات خود را به شکل تمام وقت به تمام خریداران در سراسر جهان مستقل از مرزهای جغرافیایی وملیت ها عرضه کنند . بسیاری از مردم ،تجارت الکترونیکی را منحصر به خرید و فروش از طریق شبکه اینترنت می دانند ، در حالی که این امر فقط بخش کوچکی از تجارت الکترونیک را تشکیل می دهد و این مفهوم اکنون گستره وسیعی از جنبه های مختلف تجاری و اقتصادی را دربرگرفته است . به سادگی می توان هر گونه تراکنش مالی ، تجاری بین موسسات و افراد مختلف را در حیطه تجارت الکترونیک گنجاند . بر مبنای تعریفی که کنسرسیوم صنعت Commercenet از تجارت الکترونیکی ارایه می دهد این نوع تجارت عبارت است از استفاده از کامپیوتر های یک یا چند شبکه برای ایجاد وانتقال اطلاعات تجارت که بیشتر با خرید وفروش اطلاعات ، کالا و خدمات از طریق اینترنت مرتبط است . رسالت تجارت الکترونیکی فقط ارتباط نیست بلکه پی ریزی و تقویت روابط تجاری است . تجارت الکترونیکی در حال تغییر روش های تجارت خرید و حتی تغییر نحوه تفکر ماست . پس تعریف جامع تر از تجارت الکترونیک عبارت ا ست از : تبادل اطلاعات تجاری و فروش اطلاعات خدمات وکالا با استفاده از شبکه جهانی اینترنت .
تفاوت مبادله الکترونیکی داده ها با تجارت الکترونیک :
در موارد زیادی دیده شده که مبادله الکترونیکی داده ها را مترادف با تجارت الکترونیک دانسته و هر کدام را در جای دیگری بکار می برند. این دو تکنولوژی اصلاً مشابه هم نبوده و کاملاً مجزا می باشد. البته می توان اینطور گفت که تجارت الکترونیک مکمل مبادله الکترونیکی داده هاست.مبادله الکترونیکی داده بصورت مکانیزمی تعریف می شود که به موجب آن انتقال و تبادل داده در راستای تحقق فعالیت های تجاری با ساختار و شکل تعریف شده و بکارگیری پیام های استاندارد شده بین المللی، توسط ابزار الکترونیکی از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر انجام می شود. در حالیکه تجارت الکترونیک عبارت از مبادله تجاری بدون استفاده از کاغذ است که در آن از مبادله الکترونیکی داده ها به عنوان یک ابزار به همراه پست الکترونیک، تابلوی اعلانات الکترونیک، انتقال الکترونیک وب و سایر فناوریهای مبتنی بر شبکه استفاده می شود. بعبارت دیگر مبادله الکترونیکی داده ها بعنوان ستون فقرات تجارت الکترونیک عمل می نماید. چنانچه از تعریف فوق بر می آید. تجارت الکترونیک حيطه ای بسیار وسیع تر از مبادله الکترونیکی داده دارد.
ابزارهای تجارت الکترونیک
صاحبنظران، ابزارهاي تجارت الكترونيك را به دو بخش تقسيم می کنند:
1) EDI يا( Electronic Data Interchange) يا مبادله الكترونيك دادهها :
شبكههاي ارتباطي هر روز در حال تحول و دگرگوني است و اجزاي آن زنجيرهوار جايگزين يكديگر ميشود؛ نامههاي كاغذي جاي خود را به نامههاي الكترونيك ميدهد و شبكههاي ماهوارهاي، كابلهاي نوري و اينترنت جايگزين خطوط تلفن، فكس و تلكس ميشوند. در اكثر عرصههاي اداري و صنعتي، مكتوب كردن اطلاعات به صورت دستي منسوخ شده است و دفاتر و بايگانيها جاي خود را به كامپيوترها و بانكهاي اطلاعاتي دادهاند. در اين ميان، EDI مجموعهاي از فناوريهاست كه ذخيره، نگهداري، بازيابي و انتقال اطلاعات را در بستري الكترونيك ميسر ميكند. اين اطلاعات ممكن است مجموعهاي از اطلاعات مالي، مديريتي، حسابهاي شخصي، اعتبارات مالي يا دادههايي در زمينه بورس اوراق بهادار يا وضعيت موجودي انبار يك شركت باشد. EDI درصدد است تا بتوانند دستيابي به اطلاعات را در قالبي ايمن و حفاظتشده تسهيل كند. EDI را نميتوان بخشي از تجارت الكترونيك ناميد؛ بلكه EDI ابزاري است در خدمت تجارت الكترونيكي كه ارتباطي مدرن را بين زنجيرههاي تأمين، ايجاد ميكند و انتقال اطلاعات مالي و اعتباري و دسترسي به مشخصات كنترلي و همچنين اطلاعات فني را ميسر ميساز د
2-كاتالوگهاي شبكهاي :
پس از تحقق EDI كه فقط پروتكل و قراردادي براي انتقال ايمن اطلاعات است، نوبت به بهرهگيري از فناوري اطلاعات ميرسد. كاتالوگهاي شبكهاي در واقع همان كاتالوگهاي سنتي هستند كه در بستر الكترونيك قرار گرفتهاند و امكان عرضه و تقاضاي مستقيم و همزمان را فراهم ميكنند. توليدكنندگان و مصرفكنندگان كالا و خدمات ميتوانند با ايجاد كاتالوگهاي شبكهاي (معمولاً در بستر اينترنت) و بهرهگيري از ابزارهايي همچون بانك و پول الكترونيكي، به خريد و فروش محصولات خود بپردازند. همچنين، توليدكنندگان ميتوانند براي تهيه مواد اوليه مورد نياز خود از همين كاتالوگهاي شبكهاي، در سطحي بالاتر بهره گيرند. از فوايد اين سيستم ميتوان به سهولت جستجو، دسترسي به نتيجههاي مطلوبتر، سهولت مقايسه و تأمين اعتبار نزد مشتريان نام برد. ضمناً به دليل ارتباط بيواسطه توليدكنندگان با مشتريان و مصرفكنندگان اصليِ كالا و خدمات در اين سيستم، توليدكنندگان ميتوانند بهتر و آسانتر به جلب رضايت مشتريان بپردازند. تجارت الكترونيك با بهرهگيري از اين سيستمها و فناوريها سعي ميكند كه مشتري را به توليدكننده نزديك كند و با سازماندهي جديد و تقسيمكاري نوين و حذف واسطهها، هزينهها را كاهش دهد و از ايجاد قيمتهاي كاذب جلوگيري كند. همچنين، تجارت الكترونيك، بر سامانههاي حمل و نقل تأثير ميگذارد و با ايجاد بهينهترين حالت انتقال كالا، از جابهجاييهاي بيهوده جلوگيري ميكند. ميتوان گفت تجارت الكترونيك لازمه مديريت پوياي امروزي است و در سيستمهاي توليديِ پيوسته و بازارهاي پويا نقشي اساسي را ايفا ميكند.